Mikołaj Gogol

PORANEK DYGNITARZA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I 

II

III

IV

PORANEK DYGNITARZA

Mikołaj Gogol

I 

Gabinet. Kilka szaf z książkami. Na biurku papiery w nieładzie. Pan Iwan, dygnitarz i człowiek pracy, wchodzi w szlafroku, przeciąga się poziewając, wreszcie dzwoni. Z przedpokoju słychać głos: „W tej chwili!” Pan Iwan dzwoni po raz drugi — znów ten sam głos. Pan Iwan dzwoni niecierpliwie po raz trzeci. Wchodzi służący.

PAN IWAN:

Głuchyś czy co?

SŁUŻĄCY:

Bynajmniej, wielmożny panie.

PAN IWAN:

Nie raczysz się pokazywać, choć dzwonię trzy razy.

SŁUŻĄCY:

Jak pan każe... Ale nie mogłem zostawić roboty; czyściłem buty.

PAN IWAN:

A co robi Wańka?

SŁUŻĄCY:

Zamiatał pokoje, a teraz poszedł do stajni.

PAN IWAN:

Przynieś mi pieska! (Służący przynosi pieska i wychodzi.) Zizi! Zizi! Ziziutka! Zaraz ci papierek przyczepię. (Przyczepia psu do ogona papierek.)

SŁUŻĄCY (wchodzi):

Radca Aleksander Iwanowicz!

PAN IWAN:

Prosić! (Odpędza szybko psa i otwiera tom Kodeksu Praw.)

II

Wchodzi radca Aleksander Iwanowicz, również dygnitarz i człowiek pracy-

PAN ALEKSANDER:

Dzień dobry panu!

PAN IWAN:

Dzień dobry! Jakże zdrowie, drogi panie?

PAN ALEKSANDER:

Serdecznie dziękuję... Czy nie przeszkadzam?

PAN IWAN:

Dla pana zawsze... Zresztą, pan wie, że jestem wiecznie zapracowany. Jakże tam? O której pan wrócił do domu?

PAN ALEKSANDER:

Coś po szóstej. Jakem skręcał w Oficerską, zapytałem na rogu stójkowego, czy nie wie przypadkiem, która godzina. „A dopiero co wybiła szósta” — powiada mi. W ten sposób się dowiedziałem, że to już szósta.

PAN IWAN:

Wystaw pan sobie, że ja również prawie o tej samej porze. No, ale wiścik był co się zowie! Che, che, che...

PAN ALEKSANDER:

Che, che, che... Wyznam panu, że nawet we śnie mi się troił.

PAN IWAN:

Che, che, che... Patrzę ja, co to może znaczyć, że on wykłada króla. Ja przecież mam w ręku damę żołędną, a pan Łukasz — dawno to widzę — renonsik...

PAN ALEKSANDER:

Najdłuższy to był ósmy rober.

PAN IWAN:

Tak, tak... Mrugam więc już na pana Łukasza, żeby atutnął — a ten nie! A przecież tylko atutować — i mój walecik pik bije!

PAN ALEKSANDER:

Za pozwoleniem... Właśnie walecik pański nie bije.

PAN IWAN:

Bije.

PAN ALEKSANDER:

Nie bije, bo pan przecież w żaden sposób nie mógł być na ręku.

PAN IWAN:

A siódemka pik pana Łukasza? Zapomniał pan?

PAN ALEKSANDER:

Czyżby pik? Jakoś nie pamiętam.

PAN IWAN:

Oczywiście! Miał dwa piki: czwórkę, którą rzucił na damę, i siódemkę.

PAN ALEKSANDER:

Ejże? Za pozwoleniem. Nie mógł mieć więcej niż jednego pika.

PAN IWAN:

Ależ, na miły Bóg, komu też pan to mówi! Dwa piki! Pamiętam jak w tej chwili: czwórka i siódemka.

PAN ALEKSANDER:

Czwórkę miał — co racja, to racja. Ale siódemki nie. Przecieżby atutował. Zgodzi się pan z tym chyba.

PAN IWAN:

Ależ dalibóg, drogi panie!

PAN ALEKSANDER:

Co znowu! To niemożliwe.

PAN IWAN:

Niech pan pozwoli... Albo, wie pan co? Jedźmy jutro do pana Łukasza! Zgoda?

PAN ALEKSANDER:

Dobra.

PAN IWAN:

Zapytamy go osobiście, czy miał siódemkę pik.

PAN ALEKSANDER:

Owszem, nic nie mam przeciwko temu. Zresztą, jeśli się tak zastanowić, dziwna to rzecz, że z pana Łukasza taki kiepski gracz. Bądź co bądź, nie można mu odmówić rozumu. Sprytny nawet z niego człowiek — i w stosunkach, że tak powiem...

PAN IWAN:

Niech pan doda: dużej wiedzy! Człowiek, jakich — mówiąc poufnie — niewielu znajdziemy w Rosji. Był pan może u ekscelencji?

PAN ALEKSANDER:

Owszem. Jestem właśnie wprost od niego. Dziś z rana było troszkę chłodnawo. Pan wie, że mam zwyczaj nosić ciepłą koszulkę pod spodem — ale trykotową: jest znacznie lepsza od flanelowej, a przy tym nie parzy. Otóż, wobec tego, że było chłodno, wziąłem futro... Przyjeżdżam tedy do ekscelencji, a ekscelencja jeszcze śpi. Ale się doczekałem. No, i rozgadaliśmy się o tym i o owym...

PAN IWAN:

A o mnie niceście panowie nie mówili?

PAN ALEKSANDER:

A jakże, była mowa i o panu. Nawet jakoś nadzwyczaj ciekawie wypadło.

PAN IWAN (żywo):

No i co, co takiego?

PAN ALEKSANDER:

Pozwoli pan, że opowiem wszystko po kolei... Rzecz arcyzajmująca. Ekscelencja — jakoś tak z rozmowy wynikło, zapytał mnie, u kogo bywam, dlaczego mnie tak dawno nie widział u siebie, wreszcie zapragnął się dowiedzieć, jak się udał nasz wieczór wczorajszy i kto tam był. Wyliczam mu więc: „Był, ekscelencjo, pan Paweł Barszczyn, był pan Eliasz Bubusziczyn...” A ekscelencja po każdym nazwisku mówi: „hum.” No, ja w dalszym ciągu: „Był jeszcze ktoś dobrze znany waszej ekscelencji..."

PAN IWAN:

Któż to taki?

PAN ALEKSANDER:

Niech pan pozwoli! I cóż, jak pan myśli, ekscelencja odpowiedział mi na to?

PAN IWAN:

Nie mam pojęcia...

PAN ALEKSANDER:

Ekscelencja zapytał: „A któż to taki?” — „A — powiadam — to pan Iwan Barsu-kow.” — „Hum — odrzekł ekscelencja — to jest urzędnik, a przy tym...” (podnosi wzrok do góry). — Całkiem ładnie ma pan sufit wymalowany... Czy własnym kosztem?

PAN IWAN:

Skądże? Przecież to mieszkanie rządowe.

PAN ALEKSANDER:

Bardzo, bardzo... tego... niczego sobie. Koszyczki, lira, dokoła obarzaneczki, dzwonki i bęben! Bardzo to naturalne.

PAN IWAN (niecierpliwie):

Więc cóż powiedział ekscelencja?

PAN ALEKSANDER:

Aha, więc na czym żeśmy stanęli? Ekscelencja powiedział... powiedział...

PAN IWAN:

Powiedział: „Hum, to jest urzędnik..."

PAN ALEKSANDER:

Prawda, prawda... Powiedział: „To jest urzędnik, a przy tym mój podwładny...” Po czym rozmowa zeszła na sprawy codzienne i stała się mniej zajmująca.

PAN IWAN:

I nic więcej już o mnie nie wzmiankował?

PAN ALEKSANDER:

Nie.

PAN IWAN:

Na razie niewiele... Boże mój kochany! Gdybyż tak powiedział: „wyżej wymienionego Barsuko-wa w uznaniu wszystkich jego zasług podaję do..."

Koniec wersji demonstracyjnej.

III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej