Antoni Muchliński

LISTY WŁADYSŁAWA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

PRZYPISEK WSTĘPNY.

I

II.

III.

IV.

V.

VI.

VII

VIII.

IX.

X.

XI.

XII.

XIII.

XIV.

XV.

XVI.

XVII.

XVIII.

XIX.

XX.

XXI.

XXII.

XXIII.

XXIV.

XXV.

XXVI.

XXVII.

XXVIII

XXIX

XXX.

XXXI.

XXXII.

XXXIII

XXXIV.

XXXV.

XXXVL

XXXVII.

XXXVIII

XXXIX.

XL.

XLI

XLII.

XLIII.

XLIV.

XLV.

XLVI.

XLVII.

XLVIII.

L.

L.A.

LI.

LII.

LIII.

LIV.

LV.

LVI.

LVII.

LVIII.

LIK.

LX.

LXI.

LXII.

LXIII.

LXIV.

LXV.

LXVI.

LXVII.

DWA LISTY DO LAURENTEGO GEMBICKIEGO ARCYBISKUPA GNIEŹNIEŃSKIEGO.

I.

II.

LIST DO JERZEGO OSOLIŃSKIEGO PODSKARBIEGO NADWORNEGO

LISTY WŁADYSŁAWA IV DO KRZYSTOFA RADZIWIŁA

Hetmana polnego w. X. litewskiego pisane 1612 — 1632 roku Z autografów Biblioteki Cesarskiej w Petersburgu

Antoni Muchliński

PRZYPISEK WSTĘPNY.

Listy następujące, których szereg ciągnie się od r. 1611 do 1632, wypisane zostały z Cesarskiej Biblioteki w Petersburgu, do której się zapewne z Nieświeża dostać musiały. Zbytecznem byłoby dowodzić ich znaczenia dla historyi kraju i biografij Władysława IV. Sześćdziesiąt kilka listów pisanych do jednej osoby, powiększej części poufnych, dotykających najważniejszych ówczesnych kwestyj, są zaprawdę dla dziejów datkiem wielkim, chociażby tylko znane fakta wyjaśniały. Maluje się w nich, mimo nieco urzędowej formy, przyszły panujący, jego plany, troski, zajęcia i sposób zapatrywania się na sprawy publiczne onego czasu. Osobliwie listy tyczące się wyboru na tron Moskiewski są ciekawym przyczynkiem do pamiętnika Żółkiewskiego i jego korespondencyi. — Dalej starania wczesne o koronę dla Władysława Zygmunta, już tu wydatnie i charakterystycznie się odbija w listach. Mnóstwo szczegółów drobnych zyskuje historja w tej korespondencyi, która tem jest cenniejsza, że stanowi całość pewną. listy, zwłaszcza poufałe, jako materjał historyczny, bywają nieocenione, często pewniejsze one przedstawiają źródło niż pamiętniki w których człowiek maluje się myśląc o tem jak się ma odmalować; gdy w korespondencyi mimo woli się zdradza, i z prawdziwszą swą ukazuje się fiziognomią. Listy przyszłego polski króla, na ówczas jeszcze książęcia, choćby nawet bogatej jak te, nie dawały treści, już jako szanowna pamiątka są cenne, — Z panujących Jagiellonów najwięcej zostało ich po Zygmuncie Auguście, a niektóre cudownie nam go poznać dają. — Nie przypominamy sobie w historycznych naszych pomnikach późniejszych, żadnego ciągu większego listów następnych panujących, aż do Władysława IV. — Po nim dopiero korespondencyja Sobieskiego idzie, i ona zda mi się zamyka królów naszych dłuższe listowania, bo choć Stanisław Poniatowski pisał bardzo wiele inszego rodzaju kartek, biletów i listów, choć po kilkadziesiąt ich często razem spotkać się zdarza, nikt jeszcze dotąd żadnego z nich ciągu utworzyć nie potrafił. Mamy w ręku osiemdziesiąt jego listów do Szczęsnego Potockiego, ale dziś nie pora je ogłaszać, a może wymagałyby objaśnień więcej, niż same one zawierają treści. —

Spodziewamy się że zbiór ten listów Władysława IV. na którego wydanie namówiliśmy, przyjęty zostanie chętnie przez czytelników. Jeżeli kto winien, że leżący długo rękopism się drukuje; to my, cośmy do wydania zachęcili; winę więc tej publikacyi, jeżeli się okaże zbyteczną lub niepodobną, całą bierzemy chętnie na siebie.

Drezno, październik 1865.

J. I. Kraszewski.

ROK 1611.

I

(17 Maia z Wilna (1) ).

Władisław Zygmunth królewicz Polski y Szweczkj.

Jaśnie Wielmożny uprz. nam miły. Beł sam u nasz Szyn uprz. W. powolnosc nam zwykłą oddaiącz, a ô swym do obczych narodow odiezdzie, dla czwiczenia w naukach y obyczaiach sposobnieiszego, opowiedaiącz, ktorego wdziecznieszmy przyęli, y to iego przedsięwzięcię niepomału pochwalili. Życzącz mu tego aby zacznych pzodkow szwych przykładem postępuiącz w dobrym zdrowiu, z wielką uprz. W. pociechą do Oiczyzny się wrócił. A przytym y uprz. W. dobrego zdrowia od Pana Boga winczuiemy, w Wilnie XVII Miesiąca Maia MDCXI.

Władisław Zigmunth.

Adres: Jaśnie Wielmożnemu Mikolaiewi Christophowi Xiązęciu Radziwiłowi Woiewodzie Wilenskiemu uprz. nam miłemu.

ROK 1615.

(1) Pisownia oryginału. — Dla tem wierniejszego oddania, zachowana jest pisownia, jaką były listy pisane. (Przyp. wydw. ).

II.

(10 lutego z Warszawy).

Władysław Zygmunt Polski y Szwedzki krolewic.

Wielmozny Uprz. nam miły. Odniosł nam Urodzony Starosta Kokonaski prosbę Uprz. Wass. przełozył to dostatecznie, co miał od Uprz. Wass. w poruczeniu: co wszystko iako iest od nas przyięto z doznaney chęci y zyczliwości naszey ku sobie miarkować możesz Uprz. Wass. Nie zeidzie nic Uprz. Wass. na przyczynie naszey do JE. Kro. Mci, ktorą tym chętniy wniesc, y powtorzyc iestesmy gotowi im nam iest wiadomsza ochota Uprz. Wass. do posług JE. Kro. Mci y Rzptey z wielu miar oswiadczona. Życzymy przytyra Uprz. Wass. dobrego od Pana Boga zdrowia. Dan w Warszawie dnia X° Miesiąca Lutego Roku Pańskiego M.DC.XV.

Władisław Zygmunt.

Adres: Wielmożnemu Krzistophowi Radziwiłowi X- ciu na Bierzach z Dubinek. Uprzeimie nam miłemu.

III.

(14 kwiet. z Warszawy).

Wladislaw Zygmunt Polski y Szwedzki krolewic.

Wielmożny Uprz. nam miły. Oddane nam od Uprz. Wass. sa charty ktores Uprz. Wass. przes posłańca swego nam odesłał: Wdzięcznie to od Uprz. Wass. przyimuiemy, gotowy będąc na żądanie Uprz. W. chęnć nasze oswiadczić y za podaniem się okasiey staraniem naszym pokazac iakoby nam ta uczynnosc Uprz. Wass. wdzięczna y mila była. Życząc na ten czas Uprz. Wass. dobrego od Pana Boga zdrowia y sczesliwego na wszyckim powodzenia. Dan w Warszawie dnia XIV Mca kwietnia Roku Panskie

M.DC.XV.

Władisław Zygmunt.

Adres: Wielmożnemu Christophowi Xięciu Radziwiłowi Hetmanowi Polnemu W° X- a Lith. Uprz. nąm miłemu.

ROK 1616.

IV.

(23 lut. z Warszawy).

Wladislaw Zygmunt krolewic Polski y Swedzki.

Wielmozny uprzeymie nam miły. Wiadome sam dobrze Uprz. Wass. z chelone chęci ku ossobie naszey Narodu Moskiewskiego, y dalsze zátym ktore za poprzysiezoną nam wiarą nastąmpieły zaćięgi. Juzeszmy to bely wszystko puścili imo się widzącz ze stany oboyga Narodu raczey przess Tractaty nizeli inszem spossobem pokoiu sobie zyczeli, Niechczieliszmy y my ossobą nassąm trudnić praw Rptey, Terasz ze ta Commissia á zatym y nadzieia o zastanowieniu pokoiu spełzła, skłania do tego wolią swą JE. kroi. Msć. Pan Ocziec y dobrodziey nasz, aby dla uspokoienia Rptey, ieśliby się to Stanom wszystkim zdało y ratunek spoiny przystąpiel, nas tam obrócieł.

Nas zaprawdę nie chciwość iaka panowania ale milosc tey Oyczyzney, dla ktorey zdrowie odwazyć gotowiśmy, cziągnie do tego niemniey y powołanie Boże które sz takich ku nąm Narodu Moskiewskiego, o jakiey y therasz slyszeliszmy chęci wybaczy warny, abyszmy się sztą intentią na to odwazeli, aby wssytko to co by się tym zaciągiem sprawiło zostawało na woliey JE. Kroi. Mści na zdaniu Stanów Coronnych y Wielkiego X. Lithewskiego. O czym snadneby mogły bydź namowy na tych Seymikacb, a potym y na Seymie Coronnym. Do czego abyś Uprz. Wass. rzeczy spossabiał y chęci ludzkie nąm iednał pilnie żądamy, wssytko cokolwiek Uprz. Wass. dla nass uczynisz to dla Rptey, ktorey bespiećenstwo y caloscz nad wszystkie nasze nadzieie przekładamy, a nas sobie y domowi swemu obowiązesz, także pokiey nąm Pan Bóg zdrowia użyczy tey uczynnosciey wdzięczni bendziemy. Zyczemy zatym Uprz. Wass. dobrego od Pana Boga zdrowia. Dan w Warszawie dnia XXIII Miesiąca Lutego. Roku MDCXVI.

Władisław Zygmunt.

Adres: Wielmożnemu Krysztophowi Radziwiełoici Xiążęciu na Birzach z Dubinek, Hetmanowi Polnemu W. Xa. Lith. Zyzmorskięmu, Seyioemkiemu, Bistrzyckicmu staroście Uprz. nam miłemu.

V.

(5 listop. z Warszawy).

Władysław Zygmunt Polski i Szwedzki królewic.

Wielmożny Panie Hetmanie Polny: Mieliśmy i sami przed tym wiadomość, że pozne iakieś niewiedzieć z której przyczyny listu przypowiednego Wmc przesłanie było przeszkodą ześ Wmc na ten czas do służby Rzptey i Je k. Mci stawie się nie mogł. Nie upłynęła iednak ocasia oświadczenia Je. K. Mci i nam chęci Wmc ofiarowanej, i nie wątpimy ze Wmc kiedy na przyszłą wiosnę nas Pan Bog na granice przyprowadzi, w tej chęci swej nam ofiarowanej nie ustaniesz, naszej wzaiem też pewien będąc. O czym serzej z sługą Wmci ustnie mieliśmy rozmowę na którego się referując życzymy Wmci dobre od Pana Boga zdrowia. Dan w Warszawie dnia V Mca Listopada Roku MDCXVL,

Władisław Zygmunt

Adres: Wielmożnemu Panu Christophom Radziwiłowi X- u na Bierzach y Dubinkach, Hetmanowi Polnemu W X Lito Uprz. nam miłemu.

VI.

(O grud. z Warszawy).

Władisław Zygmunt z Bożej łaski Krolewic Polski y Szwedzki.

Wielmozny Panie Hetmanie Polny W. X. Lith. Znaliśmy zawsze wielką skłonność WM. ku nam, ktora pochodzieła z wrodzonej Domu starożytniego WM. ku przodkom naszym zyczliwosciej. Nie podała się nam do tych czasów occasio abyśmy mogli W M. i domowi W. M. oświadczyć ze tyż chcemy bydź wdzięczni nam życzliwym. Poda się iednak, mamy w Panu Bogu nadzieie occasio, podadzą się i sposoby w których W. Mc uznasz przychylną życzliwość naszą. Na czym rzecz wszystka abyśmy tę expeditią ktorą przedsiębierzemy poczęli fortunnie, skończyli sczesliwie. Między inszemi ktore się podawaią środkami i to u nas wielki, gdy WM. z nami da P. Bog będziesz; siła kładziemy w starożytnej życzliwościej Domu WM. ku krwi Panow swych, siła ku spolnej Ojczyznie zyczliwosciej. Dla czego żądamy y usiełujemy u WM. abyś nam tej, na ktorą wszystko Chrześciaństwo patrzy, y ktora na nas Rpta za wolą K JE. M. Pana Ojca i dobrdzieja naszego włożeła, pomogł expeditiej. Nierozumiemy żeby co mało czynić WM. do tej sprawy przeszkodę: dał P. Bog wszystko to WM. cokolwiek Ojczyzna, cokolwiek i my po WM. w tej sprawie obiecuiemy sobie; nie wątpiemy ze i sama WM. ku nam obrócona życzliwość zachęci i zagrzeie. Życząc za tym WM. przy fortunnym powodzeniu dobrego od Pana Boga zdrowia. Dan w Warszawie dnia X Miesiąca Grudnia. Roku Pańskiego MDCXVL

Władisław Zygmunt.

Adres: Wielmożnemu Panu Krzysztophowi Radziwiłowi Xciu na Birzach i Dubnikach, Hetmanowi Polnemu W. Xa. Lt.. Zyżmorskiemu Szewonskiemu Bystrzyckiemu Staroście naszemu Uprz. nam miłemu-

ROK 1617.

VII

(22 marca z Warszawy).

Władysław Zygmunt Polski i Szwedzki królewicz etc.

Jasnie Wielmożny Panie Hetmanie Polny Wielkiego Xtwa Litewskie, z iakąsmy zawsze wdzięcznością powolność i chęć WM. w podanych occasiach do oświadczenia ich ofiarowanie WMci przyimowali i teraz przyjęli, pewnismy ześ to WMcz dobrze po nas wyrozumieć zawsze mogł, i Pan Sycinsky ustną o tym któremusmy tez to zlecili da WMci sprawę. Cieszemy się w tych trudnościach naszych strony przedsięwziętej expedity do Moskwy they Rptej która tesz na nas tę sprawę włożyła, pokazaną ochotą niemniej i przednich ludzi w Państwach tych zawsze ku Panom swym i potomstwu ich trwałą i wrodzoną prawie miłością: bo jako skoro już pewną o czasie ruszenia się naszego w drogę Moskiewską (da Pan Bog szczęśliwie) wiadomość wzięli: na tychmiast i w Rptej i w ludziach przedniejszych więtsza gorącość nastąpiła w pokazaniu godnych przodków ich i owych samych do usłużenia they Rptey i sprawom naszym sposobów i postempkow: miedzy ktoremi iż WMcz nie jeno przedniej Familiej w Rptey zacnością i urzędem wojennym ozdobiony do tej expedity sam chcąc się stawić (w czymesmy nigdy niewątpili) ochotną Ojczyznie usługę i nam pomoc obiecować raczysz s tej że równie jako i inszych cieszyć się i WMci dziękować przychodzi. Prosimy WMci żebyś nie ustając w tej przedsięwziętej ku nam i Rptey chęci tak przed sobą miał tej drogi naszej sprawy iakobyś i na przyszłym, da Pan Bog zjeździe Głównym Wileńskim, starania swego nieopuści! do snadniejszych they espedity ratunków. Co wszytko przystojną wdzięcznością i ktorej WMcz po nas pewen być raczysz chęcią oddawać będziemy. — W inszych sprawach przez Pana Sycinskiego wskazanych iakie nasze staranie u króla JE° Mści Pana Ojca naszego było aby się żądaniu y prozbie WMczi dogodziło tenże Pan Sycinski WMci odniesie. Winszujemy przytym WMci od Pana Boga dobrego zdrowia i fortunnego powodzenia. Dan z Warszawy dnia XXII Miesiąca Marca Roku Pańskiego MDCXVII.

W M życzliwi (1).

Władisław Zygmunt.

Adres: Jaśnie Wielmożnemu Panu Christophowi Radziwiłowi Xciu na Bierzach i Dubinkach, Hetmanowi Polnemu WX Litho. Zejzmorshiemu Staroście Uprz. nam miłemu.

(1) własnoręczne.

VIII.

(własnoręczny, bez oznaczenia daty).

Mści P. Hetmanie W. X. L.

Strony moiei drugi petity proszę W. M. abysz mi bel pomoczą i aby dziś choć na początku sessy obie na gorę oddeslane bely. Lub tysz kiedy wszysci na gorę Wm. przidziecie to iest iezeli dziś conclusia będzie bo sie P. Woi Smoleńskiego boie, skoro prziiedzie. Wsprawie Wm. mam barzo dobrą nadzieię i dali promowacz iei nie przestanę. Proszę i poftore o wszwysz pomienione rzeczy co wszytko wszelako chęcią gotuw oddawać.

W. M, życzliwy

Wladislaw Zygmunt.

Baz adresu.

ROK 162O.

IX.

(20 czerw, z Grodna).

Wladislaw Zigmunt Polski Szwedzki Królewic z łaski Boży Obrany Car Moskiewski. A na ten czas Xstwa Smolenskiego Siewierskiego Czernichowskiego etc. etc. i wszystkich od Moskwy recuperowanych zamkow administrator.

Wielmozny nam wielce miły Panie Hetmanie W. X. L. Radzismy usłyszeli tu w tym kraju o bytności WMci, snadniejszą za tym upatrując occasią do ujrzenia się z WMscią, czego że też i sam WM. sobie życzysz, znak to jest dawny życzliwości przeciwko nam Wmsci, w ktory abyś się WM. nieodmieniał przeciwko nam, pilnie żądamy i prosiemy. Życząc przy tym długo dobrego zdrowia WM. od Pana Boga, W Grodnie 20 Junii 1620.

W. M. życzliwy

Władislaw Zygmunt.

Adres: Wielmożnemu Panu Chrisztophowi Radziwiołowi Hetmanowi Polnemu WXL. Zizmorskiemu Bystriczkiemu etc. etc. Staroście uprzejmie nam miłemu należy.

U dołu inną ręką dopisano: 21 Jun. z Zabłudowia.

X.

(14 lipc. z Grodna).

Vladislaus Sigismundus Dei Gra Poloniae et Sueciae

Princeps Electus Magnus Dux Moschoviae Smolenscen.

Seuerien. Cernihoviensis Ducatuum Administrator.

Jaśnie Wielmożny Panie Hetmanie WXLito: Acz i na zasługi Urodzonego Piotra Kopasczewskiego nam dobrze wiadome, ale i na przyczynę WMci mieliśmy baczenie, żeśmy i do JE. Kro. Mci i do tych którym to należy za nim pisanie swe dali, aby za posługi swe takie, słuszne w tamtych krajach otrzymał opatrzenie. Nic niewątpimy że u JE. Kro. Mci przyczyna za człowiekiem tak zasłużonym wniesiona przystojne będzie miała miejsce. Co tym gorętszej i pilniej uczyniliśmy, abyś WMc poznał, że jeśli ludziom od WMci samemu, wszelaką życzliwość naszę oświadczać gotowi jesteśmy, którą na insze podawające się okazye zachowujemy. Życząc na ten czas dobrego WMci od Pana Boga zdrowia, i szczęśliwego na wszystkiem powodzenia. Dan w Grodnie dnia XIV Mca Lipca Roku Panskiego MDCXX.

W. M. Życzliwy

Władisław Zygmunt.

Adres: Jaśnie Wielmożnemu Panu Krystophowi Radziwiłowi Xciu na Bierzach i Dubinkach. Hetmanowi palnemu WXLit. ZyzmorsMemu etc. Staroście Uprz.

Nam miłemu.

XI.

(17 Sierp, z Grodna).

Vladislaus Sigismundus Dei Gra Poloniae et Sueciae

Princeps Electus Magnus Dux Moschowiae Smolenscen.

Seuerien. Cernihowien. Ducat. Administrator.

Jasnie Wielmożny P. Hetmanie Polny W. Xa. Lit. Odesłał nam od WM. Slachetny Krzystoph Skrobowicz troje psow z roskazania WM. ktore my i wdzięcznie przymujemy i między inszemi dowodami chąci WM. ktore nam w większych dali Bog okaziach a zwłaszcza sprawach nam należących oswiadczysz, ten za niepodlejszy znak poczytamy, gotowi będąc za każdą okazia, wszelką to WM. wdzięcznoscią oddawać i ludzkości WM. pamiętnem) być, któremu zyczemy dobrego zdrowia i szczęśliwego od Pana Boga powodzenia. Dan z Grodna dnia XVII Miesiąca Sierpnia Roku Panskiego MDCXX.

W. M. życzliwy

Władisław Zygmunt.

Adres jak wyżej.

XII.

(6 Wrzesń. z Urodna).

Vladislaus Sigismundus etc.

Wielmożny a nam wielce miły Panie Hetmanie Polny W. X. Lith. Pan Referendarz Lith. przybywszy do nas szeroce nam zawziętą chęć WM. ku nam y obmyslowanie wsprawach naszych przełożył, co, jako z wielką wdzięcznością od WMsci przyjmujemy tak pilno przez to pisanie nasze dziękując żądamy abyś w przedsięwzięciu swym nieustawał pewen tego będąc iż też po nas wszelaką chęć i wdzięczność nietylko WM. sam ale i wszytek zacny dom WMsci uznawać będzie. A jakie Instructie z Sejmikow na Sejm WM. mieć będziesz spowiatow przysłane zebys nas WM. wiadomemi uczynić nie zaniechał prosimy WMsci ktoremu dobrego od Pana Boga zdrowia w fortunnym powodzeniu długowiecznie zażywać winszujemy. Dath. w Grodnie die VI Septembris MDCXXo.

Silnie WM. prosze abys WM. mial na pilnem baczeniu one trzi puncta ktorem WM. w Zabuldowie proponował, ktorą chęc WM. gotuw wszelaką chęcią oddawac (1).

W. M. zyczliwy

Władisław Zygmunt.

Adres: Jaśnie Wielmożnemu Panu Krzystofowi Radziwiłowi Xciu na Bierzach i Dubinkacli. Hetmanowi Polnemu W. X. Litho. Zyzmorskiemu etc. staroście.

(1) Ten dopisek własnoręczny.

Koniec wersji demonstracyjnej.

XIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XVI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XVII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XVIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XIX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXVI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXVII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXVIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXIX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXVL

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXVII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXVIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXIX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XL.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XLI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XLII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XLIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XLIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XLV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XLVI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XLVII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XLVIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

L.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

L.A.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LVI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LVII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LVIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LIK.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LXI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LXII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LXIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LXIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LXV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LXVI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LXVII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DWA LISTY DO LAURENTEGO GEMBICKIEGO ARCYBISKUPA GNIEŹNIEŃSKIEGO.

I.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LIST DO JERZEGO OSOLIŃSKIEGO PODSKARBIEGO NADWORNEGO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej